تمهیدی بر طراحی زیست اخلاقی توحید محور در حکمت متعالیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل (Original Article)

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت و دبیر شهید رجایی

2 دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

10.22080/jepr.2026.30036.1296

چکیده

مشکلات اخلاقی جهان معاصر ناشی از نظریه پردازیهای غلط فیلسوفان ضد توحید و اومانیست غربی است که نتیجه تمهیداتشان به عنوان طراحان فکری فلسفه اخلاق معاصر، سیاست گذاری های کلان در رفتارهای غیر انسانی دنیای کنونی است. این مقاله با روش کتابخانه ای، با در نظر گرفتن ریشه های ضدتوحیدی طراحان فلسفه اخلاق معاصر و نتایج آن در زندگی بشر، در پی فهم روشهای بهتر زیستن، و راه های صحیح نیل به سعادت است و از آنجا که فلسفه توحید بنیان، به عنوان منبعی متصل به خدای هستی بخش، بهترین مسیر را برای سعادت و زندگی اخلاقی بشر ترسیم کرده است و فلاسفه اسلامی مخصوصا ملاصدرا، دغدغه اصلیشان کشاندن اخلاق در شخصیت انسان و بازخوردهای آن در زندگی اجتماعی بشر بوده اند؛ با مطالعه آثار ایشان، در پی استنباط و کاربست تمهیدات این فیلسوف متأله برای طراحی مسیر رسیدن به کمالات اخلاقی در زندگی است. زیرا ملاصدرا در این زمینه با هوش و بیان فلسفی خاص خود توانسته است بر مبنای توحید باوری، چهارچوبی عقلی و اخلاقی طراحی کند که در آن نفس هر فرد، به عنوان یک جهان، نقطه آغاز سیر و سلوک و حرکت اخلاقی است و با ارائه تمهیدات و اصولی مانند اطاعت از نبی و اهل بیت علیهم السلام و اولیای الهی؛ سعه وجودی و کمال عقلی پیدا می کند و ضمن اینکه جهان را یکپارچه قلمداد می کند؛ با در نظر گرفتن کثرت انواع انسانی، پذیرش، تعامل و عملکرد بهتری با جهان هستی و مخلوقات خداوندی، در رسیدن به زیست اخلاقی، در پیش خواهد گرفت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


ادواردز الستر، جولز تاونزد، تفسیرهای جدید بر فیلسوفان سیاسی مدرن از ماکیاولی تا مارکس، ترجمه خشایار دیهیمی، نشر نی، 1390
ارسطو، (1381)، اخلاق نیکوماخوس، جلد2، ترجمه سیدابوالقاسم پورحسینی، تهران، دانشگاه تهران،
اسکروتن راجر، کانت، ترجمه علی پایا، انتشارات طرح نو، 1375
اسکینر کوئنتین، ماکیاولی، ترجمه عزت الله فولادوند، طره نو، 1389
آیت اللهی حمیدرضا، خلاصه مقالات همایش دویست سال پس از کانت، انتشارات علامه طباطبایی، 1382
احسایی احمد، شرح المشاعر، بیروت، البلاغ، 1428
اورسولاکینگ، معنویت، "فصلنامه تخصصی هفت آسمان"، سال ششم، شماره 23، پاییز 1382
بخشایشی رضا، عقل و دین از دیدگاه کانت، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1388
برنارد ویلیامز، فلسفه اخلاق، ترجمه زهرا امیرجلالی، دفتر نشر معارف، 1383
پژوهشگاه حوزه و دانشگاه اهداف تربیت، سمت، 1387
جعفری محمد، نظریه فلسفی وحی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1393
جفعری تبریزی، شناخت انسان در تصعید حیات تکاملی، موسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری، 1389
حسن زاده آملی حسن، دروس اتحاد عاقل به معقول، قم، بوستان کتاب، 1390
حسن زاده آملی حسن، انسان کاملاز دیدگاه نهج البلاغه، قم، الف لام میم، 1383
دژاکام علی، تفکر فلسفی غرب از منظر مرتضی مطهری، نشر معارف، 1386
الدیلمی حسن، ارشاد القلوب، جلد1، تحقیق السید هاشم المیلانی، دار الشریف الرضی، 1368
زگزبسکی لیندا، الگوگرایی در اخلاق، ترجمه امیرحسین خداپرست، تهران، نشر کرگدن، 1401
سینگر مارکوس جی، نگرشی کلی به فلسفه اخلاق،: مسائل دیدگاهها و رشته ها، ترجمه حمید شهریاری، فصلنامه معرفت، شماره 15، 1374
شبان نیا قاسم، فلسفه سیاست، قم، موسسه امام خمینی، 1398
صلواتی عبدالله، زیست جهان ملاصدرا، تهران، هرمس، 1396
صلواتی عبدالله، ، تبیین فلسفی انواع انسانی در حکمت صدرایی، تهران، هوازن، 1397
صلواتی عبدالله، من و بیکران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، 1401
طباطبایی جواد، تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا، مینوی خرد، 1382
فعالی محمد نقی، آفتاب و سایه ها: نگرشی بر جریان های نوظهور معنویت گرا، قم، تیماس،1398
کاشانی فیض، راه روشن، جلد8، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، ،1372
کانت ایمانوئل، بنیاد مابعدالطبیعه اخلاق، ترجمه حمید عنایت و علی قیصری، نشر نی، 1369
کانت ایمانوئل، فلسفه حقوق، ترجمه منوچهر صانعی دره بیدی، انتشارات نقش و نگار، 1384
لاما دالایی، زندگی در راه بهتر، ترجمه فرامرز جواهری نیا، تهران، انتشارات ماهی، 1384
مجلسی محمدباقر، بحارالانوار، جلد 17، ترجمه موسی خسروی، تهران، اسلامیه، 1362
ملاصدرا محمد بن ابراهیم، مفاتیح الغیب، تصحیح محمد خواجوی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1363
ملاصدرا، أسرار الآیات و أنوار البینات‏، تهران، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی، 1360
ملاصدرا، الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، جلد1و2، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، ‏1417
ملاصدرا، تفسیر القرآن الکریم‏، جلد و1و5 و6 و 7، قم، نشر بیدار، 1366
ملاصدرا، شرح اصول کافی، جلد1و2 ، مصحح محمد خواجوی، تهران، وزارت فرهنگ و آموزش عالی، 1366(الف)
ملاصدرا، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، جلد1و3و9، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، 1981
ملاصدرا، عرفان و عارف نمایان ترجمه کتاب کسر أصنام الجاهلیه، تهران، الزهرا، 1371
ملاصدرا، کتاب العرشیه، تهران، انتشارات مولی، 1361
مور جرج ادوارد، مبانی اخلاق، ترجمه غلامحسین توکلی و علی عسگری یزدی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1385
موسوی رنانی فاطمه سادات، نقد و بررسی کرامت انسانی در اعلامیه جهانی حقوق بشر با تکیه بر آراء جوادی آملی، نشیره معرفت، شماره 283، تیر 1400
نیچه فردریش، اراده قدرت، ترجمه مجید شریف، ناشر جامی، 1377
نیچه فردریش، دجال، ترجمه عبدالعلی دستغیب، ناشر پرسش،