شبهه عدم نسخ شریعت موسی(ع) با نگاهی به قاعده استصحاب، معانی واژه نبوت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل (Original Article)

نویسندگان

1 استادیار رشته فقه و مبانی حقوق دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران

2 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه مازندران

3 طلبه سطح4 رشته تفسیر تطبیقی موسسه آموزشعالی معصومیه قم

10.22080/jepr.2026.30165.1299

چکیده

این نوشتار با هدف بررسی شبهه عدم نسخ شریعت موسی(ع) با استناد به قاعده اصولی «استصحاب»، معانی واژه «نبی» و مناظره تاریخی امام رضا(ع) با جاثلیق (عالم یهودی) با روش توصیفی – تحلیلی و با نگاه انتقادی نگاشته شده‌است. سؤال اصلی این است که چگونه می‌توان شبهه بقاء شریعت سابق را در مقابل نسخ تحلیل کرد؟ اهمیت موضوع در ضرورت نسخ شرایع پیشین برای پاسخ به تحولات جامعه و مصالح زمانه است، در حالی که استصحاب به دنبال إبقاء یقین سابق است.
جستجو در قاعده اصولی استصحاب نشان داد استصحاب در «امور اعتقادی» جاری نیست؛ زیرا این امور به علم قطعی نیاز دارند و استصحاب (چه از باب اخبار و چه از باب ظن) نمی‌تواند چنین یقینی را فراهم کند. هم‌چنین بررسی معانی متعدد واژه «نبی» به این نتیجه رهنمون ساخت که تنها معنای «منصب مجعول» استصحاب‌پذیر است. در ادامه از رهگذر مناظره امام رضا(ع) اینچنین نتیجه حاصل گشت که پذیرش نبوت انبیای سابق، تعلیقی و منوط به بشارت ایشان به آمدن نبی لاحق (پیامبر اسلام) بوده و با تحقق این غایت، شریعت سابق مرتفع شده و استصحاب بقاء شریعت بی‌معناست. نتیجه این‌که پذیرش نبوت و شریعت انبیای سابق، پذیرشی مقید و غایت‌مند بوده است؛ یعنی هر نبی در چارچوب بشارت به نبی لاحق مأموریت داشته و با تحقق نبوت خاتم(ص)، غایت آن پذیرش محقق و به تبع آن، شریعت پیشین مرتفع شده است. بنابراین، استصحاب بقاء نبوت یا شریعت سابق اساساً موضوعیتی ندارد، زیرا با تحقق علت غائی، معلول (شریعت سابق) از میان رفته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار