از طبیعت گرایی تا دلالت های تربیتی آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل (Original Article)

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه مازندران

2 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

3 فارغ التحصیل ارشد علوم تربیتی دانشگاه مازندران، ایران.

10.22080/jepr.2026.30357.1302

چکیده

هدف از تحقیق حاضر بررسی مبانی فلسفی طبیعت گرایی در باب هستی شناسی و معرفت شنا سی و دلالت های تربیتی آن در باب اهداف ، اصول و روش ها می باشد . روش تحقیق توصیفی–تحلیلی است و از نظر راهبرد تحقیق کیفی واز نظر نوع تحقیق به صورت نظری انجام شده و نوع جمع آوری داده‌ها اسنادی و کتابخانه ای است. نتایج تحقیق حاکی از آن است که از نظر طبیعت گرایی تنها به کمک قوانین طبیعی درجهان می توان به شناخت پدیده ها درجهان هستی پرداخت. دلالت های طبیعت گرایی در باب تعلیم و تربیت به این صورت است که طبیعت گرایی آموزش را به سمت رویکردی عینی ،تجربی و عقلانی سوق می دهد و بر روش علمی ،تفکر انتقادی و ارتباط با طبیعت تاکید دارد. این دیدگاه به فراگیران کمک می کند تا جهان را از طریق شواهد و استدلال درک کنند. بنابراین توجه صرف به این دیدگاه در نظام آموزشی ممکن است چالش هایی در زمینه هماهنگی با ارزش های فرهنگی و معنوی به وجود آورد. برای ایجاد تعادل باید این دیدگاه را با پرورش ارزش های انسانی و اخلاقی ترکیب نمود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


احمدی، م. (۱۳۹۲). مبانی و فلسفه تربیت. تهران: سمت.
افتخاری، جابر، حصاری، مهین و رضایی‌فرد، اکبر. (۱۴۰۳). بررسی دیدگاه طبیعت‌گرایان به تربیت و عوامل مؤثر بر آن با تکیه بر اندیشه‌های روسو. فلسفه غرب, ۳(۱)، ۱–
امیری، مهدی. (۱۳۹۴). بررسی تطبیقی آموزش و پرورش در دو مکتب طبیعت‌گرایی و اسلام؛ ویژگی‌ها و عناصر برنامه درسی. آموزش پژوهی نوین, ۱(۳)، ۷۷–۱۰۰.
باربور، ایان. (۱۳۹۲). علم و دین (ترجمه پیروز فطورچی). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
بیابانکی، سید مهدی. (۱۳۹۷). امکان طبیعت‌گرایی در علم. دوفصلنامه علمی–پژوهشی علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ۸(۲)، ۱–۱۷.
پاپینو، دیوید. (۱۳۹۵). طبیعت‌گرایی (ترجمه حسن امیری‌آرا). تهران: انتشارات ققنوس.
بیکران‌بهشت، ح.، و شیخ‌رضایی، ح. (۱۳۹۸). هستی‌شناسی، روش‌شناسی و رابطه‌ی آن‌ها در طبیعت‌گرایی فلسفی. فصلنامه‌ی جاویدان خرد، ۱۶(۳۶)، ۷۱–۹۰.
تالیافرو، چالز. (۱۳۸۲). فلسفه دین در قرن بیستم (ترجمه انشاالله رحمتی). تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی.
حجازی، سیده مهلا، زنجانی‌زاده اعزازی، هما، و استعلاجی، علیرضا. (۱۴۰۱). واکاوی چالش‌های نظام آموزش و پرورش ایران در حوزه انتقال دانش. فصلنامه مطالعات روان‌شناختی نوجوان و جوان، ۳(۲)، ۳۲۷–۳۴۱.
خدامی، لیلا ، شاقول، یوسف و صادقی،رضا (1402).بررسی مفهوم دهن و جایگاه عقل نزد هیوم در باور به علیت با رویکرد طبیعت گرایانه ،تبریز،مجله پژوهش های فلسفی،17(43)، 695-714.
حسنوند،فهیمه؛حسنوند،حلیمه؛یوسفوند،بتول؛اصغریان،افسانه؛ محمدیانی، کلثوم (۱۴۰2). مطالعه تطبیقی استانداردهای آموزش علوم در ایران و کشورهای موفق در آزمون TIMSS.
حسینی، محمد، و غلامی، رضا. (۱۴۰۰). ناتوانی‌های نظام آموزش در پرورش تفکر انتقادی. فصلنامه نوآوری‌های آموزشی، ۱۹(۴)، ۸۵–۱۱۰.
حیدری، حسین، مرادی، اسدالله، وجدانی، فاطمه، و دسته، مهدی. (۱۳۹۰). بررسی و شناسایی مسائل و چالش‌های آموزش و پرورش در ایران. فصلنامه پژوهش‌های آموزشی، ۸(۲)، ۴۵–۶۴.
دیویی، جان. (۱۳۸۲). تجربه و آموزش و پرورش (ترجمه سیداکبر میرحسینی). تهران: نشر کتاب.
روسو، ژان ژاک. (۱۳۹۶). امیل (ترجمه عنایت‌الله شکیباپور). تهران: انتشارات دنیای کتاب.
سارانی، فاطمه، عسگرپور نعمت‌آباد، زهره، صبور، محمدمحسن، و عبداللهیان شلمانی، سیدمهدی. (۱۴۰۲). بررسی    ضعف‌ها و مشکلات سیستم آموزشی ایران. مجموعه مقالات دومین کنفرانس ملی مطالعات خانواده و مدرسه.
ساعدپناه، فرزانه. (۱۴۰۲). راهکارها و چالش‌های مؤثر بر یادگیری در آموزش علوم تجربی در مدارس ایران. مجموعه مقالات سومین همایش ملی آموزش علوم تجربی.
شاکرین، حمیدرضا. (۱۴۰۱). بررسی انتقادی هم‌پیوندی طبیعت‌گرایی و علم. فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، شماره پیاپی ۲۶، ۶۷–۸۵.
شعاری‌نژاد، علی‌اکبر. (۱۳۹۲). فلسفه آموزش و پرورش. تهران: انتشارات امیرکبیر.
شعبانی، حسن. (۱۳۹۷). روش‌ها و فنون تدریس. تهران: انتشارات سمت.
صیاد، مهدی، معدن‌پور، محمدمهدی، و اصل‌روستا، علیرضا. (۱۴۰۳). شناسایی و تحلیل موانع ارتقای کیفیت آموزش علوم تجربی در مدارس ایران. مجموعه مقالات اولین همایش بین‌المللی معلمان استعدادیاب و فرهنگ‌ساز.
فتحی‌زاده، مرتضی. (۱۳۹۲). طبیعت‌گرایی علمی و فراطبیعت‌گرایی دینی. پژوهش‌های علم و دین، (۸)، ۱۱۱–۱۲۸.
فرمهینی فراهانی، محسن. (۱۳۸۴). اصول و فلسفه تعلیم و تربیت. تهران: جهاد دانشگاهی تهران.
کاردان، علی‌محمد. (۱۳۹۷). سیر آراء تربیتی در غرب. تهران: انتشارات سمت.
گوتک، جرالد ال. (۱۳۸۴). مکاتب فلسفی و آراء تربیتی (ترجمه محمدجعفر پاک‌سرشت). تهران: سمت.
محبان، م.، قائدی، م.، دهشیری، م. ر.، و کاوه‌پیشقدم، م. ک. (۱۴۰۱). ارزیابی چالش‌های نظام آموزش عالی ایران بعد از انقلاب در فرآیند سیاستگذاری و تصمیم‌سازی علمی و اجرایی. جامعه‌شناسی آموزش و پرورش، ۱۰(۲)، ۲۸۴-۲۹۴.
نریمانی، نیما. (۱۴۰۰). طبیعت‌گرایی روش‌شناختی در علم. دوفصلنامه علمی–پژوهشی، ۱۱(۱)، ۲۵۳–۲۷۸.
نقیب زاده ،میرعبدالحسین(1403)نگاهی به فلسفه آموزش و پرورش،انتشارات طهوری.
Bunge, M. (2001). Scientific Realism: Selected Essays of Mario Bunge. Amherst, NY: Prometheus Books.
Dewey, J. (1925/1981). Experience and Nature. In J. A. Boydston (Ed.), The Later Works of John Dewey, Vol. 1. Carbondale: Southern Illinois University Press
Dewey, J. (1938). Logic: The Theory of Inquiry. New York: Holt.
Dewey, J. (1938). Experience and education. New York: Macmillan.
Galparsoro, J. I., & Cordero, A. (Eds.). (2013). Introduction: Naturalism and philosophy. In Reflections on Naturalism (p. 1). Rotterdam: Sense Publishers.
Griffin, D. R. (2000). Religion and scientific naturalism: Overcoming the conflicts. Albany, NY: State University of New York Press.
Griffin, D. R. (2010). Scientific naturalism: A great truth that got distorted. Theology and Science, 1, 9–30.
Haught, J. (2006). Is nature enough? Meaning and truth in the age of science. Cambridge: Cambridge University Press.
Kim, J. (2003). Physicalism, or Something Near Enough. Princeton: Princeton University Press. 
Kornblith, H. (2002). Knowledge and Its Place in Nature. Oxford: Clarendon Press.
Nagel, E. (1961). The structure of science: Problems in the logic of scientific explanation. New York: Harcourt, Brace & World.
Papineau, D. (2009). Naturalism. In The Stanford Encyclopedia of Philosophy. Retrieved from
Parker, F. W. (1894). Talks on pedagogics: An outline of the theory of concentration. New York: E. L. Kellogg.
Psillos, S. (1999). Scientific realism: How science tracks truth. London: Routledge
Quine, W. V. O. (1969). “Epistemology Naturalized.” In Ontological Relativity and Other Essays. New York: Columbia University Press
Scheffler, I. (2005). Israel Scheffler interviewed by Harvey Siegel. Journal of Philosophy of Education, 39(4), 648–659