تحلیل فلسفی-حِکمی نسبت شعورمندی با حشر حیوانات در تقابل با رویکردهای مکانیستی (با تکیه بر آراء علامه‌طباطبایی، علامه‌جوادی آملی و ملاصدرا)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل (Original Article)

نویسندگان

1 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه صنعتی کرمانشاه، ایران.

2 دانشیارگروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران.

3 دانشیار فلسفه دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه.

10.22080/jepr.2026.30387.1303

چکیده

چکیده
مسئله اصلی این پژوهش، شعورمندی و حشر حیوانات در متون دینی (آیات قرآن و روایات) و فلسفه اسلامی با تکیه بر آراء علامه‌طباطبایی، علامه‌جوادی آملی و ملاصدرا در تقابل با رویکردهای مکانیستی نسبت به‌ آن است. روش پژوهش، تحلیلی-تطبیقی بوده و در مرحله نخست، دیدگاه علامه‌طباطبایی و علامه‌جوادی آملی درباره آیات مربوط به شعور‌مندی و حشر حیوانات بررسی شده است، سپس در گام دوم به تحلیل نظریه ملاصدرا در باب نسبت شعور با حشر حیوانات پرداخته است. در ادامه با نگاهی به یافته‌های تجربی درباره ادراک حیوانات، تقابل این دیدگاه(‌فلسفی- حکمی) با نظریات مکانیستی فیلسوفانی مانند دکارت و مالبرانش تحلیل شده است. نتایج نشان دهنده این است که رویکرد ‌فلسفی-حکمی با تلفیق ادله عقلی و نقلی نه تنها شعورمندی حیوانات را اثبات می‌کند، بلکه امکان حشر آنها را نیز به عنوان امری معقول تبیین می‌نماید. در واقع، با تبیین و اثبات شعورمندی حیوانات، حشر آنها ناممکن نخواهد بود
واژگان کلیدی: شعورمندی حیوانات، رویکرد مکانیستی، رویکرد فلسفی-حکمی، حشر موجودات، ملاصدرا.

کلیدواژه‌ها