نص الهی در برابر هویت جمعی (واکاوی انتقادی خوانش جامعه‌شناختی ماریا داکاکه از ولایت در منابع کهن امامیه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل (Original Article)

نویسنده

استادیار، دانشگاه مازندران، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، گروه معارف اسلامی، بابلسر، ایران

10.22080/jepr.2026.32042.1345

چکیده

هدف: ماریا ماسی داکاکه در کتاب جامعه کاریزماتیک با کاربست مفاهیم جامعه‌شناسی دین، ولایت در تشیع را عمدتاً پدیده‌ای اجتماعی مبتنی بر همبستگی افقی دانسته و نقش نص الهی را نادیده گرفته است. هدف این پژوهش، نقد بنیادین این خوانش با بازخوانی نظام‌مند منابع کهن امامیه و ارزیابی سه ادعای کلیدی داکاکه است.
روش: پژوهش حاضر با روش توصیفی -تحلیلی و با رویکرد انتقادی از طریق مراجعه و بررسی هشت منبع کهن امامیه شامل کتاب سلیم بن قیس، اصول اربعمائه، بصائر الدرجات، التمحیص، رساله فضل بن شاذان، الکافی، الغیبة نعمانی و رساله بازسازی‌شده ابویعلی جعفری،روایات مرتبط با نص الهی با ارجاعات دقیق درون‌متنی تحلیل شده است.
یافته‌ها: در تمامی این منابع، نص الهی به عنوان بنیانی الهی و پیشینی معرفی شده که مستقل از پذیرش اجتماعی است. دوازده امام به نص و با نام تعیین شده‌اند و حدیث غدیر، آیه ولایت و احادیث دوازده امام مهم‌ترین مستندات نص هستند. سه ادعای داکاکه (انحصار راویان غدیر به مدنیان، سبب صدور غدیر و جعلی بودن احادیث دوازده امام) با استناد به همین منابع نقض می‌شود. نتیجه‌گیری: خوانش جامعه‌شناختی داکاکه با معنای درون‌دینی نص الهی در منابع کهن امامیه همخوانی ندارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار