The Problem of the Other and the Ethics of Interaction with the Surrounding Nature from the Perspective of Muslim Philosophers (With a Focus on the Views of Avicenna and Mullā Ṣadrā)

Authors

1 Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

2 Assistant Professor, Dept. of Islamic Philosophy and Theology, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.

10.22080/jepr.2026.30545.1307

Abstract

In contemporary modes of life characterized by excessive self-centeredness the problem of the Other has emerged as a significant challenge. Meanwhile, Islamic philosophical foundations contain insights that can offer guidance in this regard. The present study investigates how, from the viewpoint of Islamic philosophers (with an emphasis on the thought of Ibn Sīnā and Mullā Ṣadrā), the problem of the Other is conceptualized and what its essential components are. It also examines, based on these extracted components, what ethical approaches can be proposed for interacting with the surrounding natural world—the “non-human Other.”
Through an examination of the works of these philosophers, three essential components of the problem of the Other from the standpoint of major Islamic thinkers can be identified:1- The unavoidable intertwinement of individual and social felicity with the problem of the Other; 2- The concomitance of existence and cognition, and the expansion of the referents of the “cognizant Other”; 3- The articulation of the problem of the Other within a theological worldview grounded in a purposive, God-centered (rather than self-centered) cosmos. Building upon these components, several ethical approaches to human interaction with the surrounding environment rooted in the philosophical perspective on the problem of the Other are derived. These include: a) The manifestation of individual and social felicity through constructive engagement with the natural environment; b) An environmental ethic founded on expanding the scope of the “cognizant Other”; c) The moral inadmissibility of unrestrained exploitation and the necessity of distributive justice in sharing natural resources and benefits.

Keywords

Main Subjects

References

ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1363)، المبدا و المعاد، به اهتمام عبدالله نوری، تهران‏: موسسه مطالعات اسلامی‏.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1379)، النجاه من الغرق فى بحر الضلالات، مقدمه و تصحیح از محمد تقى دانش پژوه‏، تهران‏: انتشارات دانشگاه تهران‏، چاپ دوم.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1381)، الاشارات و التنبیهات، قم: بوستان کتاب.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1383)، دانشنامه علائى‏، مقدمه و حواشى و تصحیح سید محمد مشکوة، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چ 2.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1400)، رسائل ابن سینا، قم‏: انتشارات بیدار
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (1404) الهیات شفاء، قم: مرعشی نجفی.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله، (2007 م)، رسالة فی النفس و بقائها و معادها، پاریس‏: دار بیبلیون
پاینده، ابوالقاسم (1383)، نهج الفصاحة، تصحیح و تنظیم عبدالرسول پیمانی و محمدامین شریعتی، اصفهان: خاتم الانبیاء.
جوادی آملی، عبدالله، (1390)، اسلام و محیط زیست، قم: مرکز نشر اسراء، چ 6.
جوادی آملی، عبدالله (1389)، انتظار بشر از دین، قم: مرکز نشر اسراء، چ 6.
حر عاملی، شیخ محمد (1414ق)، وسائل الشیعة، قم: چاپ مهر، موسسه آل البیت، چ2.
خالقی پور، حسین و الله بداشتی، علی (1401)، بررسی حیات برزخی و اخروی حیوانات از دیدگاه ملاصدرا و امام خمینی(ره).  دوفصلنامه علمی حکمت صدرایی، 11 (1)، ص 17-32
شهیدی، جعفر، شریف الرضی، محمد بن حسین، و علی بن ابی طالب (ع)، (۱۳۷۸)، نهج البلاغة (ترجمه شهیدی‌)، ج 1، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
عبودیت، عبدالرسول (1390)، درآمدی بر نظام حکمت صدرایی، تهران: سمت، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)، چ چهارم، ج اول.
فاطمی، سید مرتضی (1388)، هفته نامه پنجره، تهران، شماره 23، سال 1388، ص 64.
فنایی اشکوری، محمد و دیگران (1390)، درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی، قم: انتشارات سمت و موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، چ اول.
کافی، محمد بن یعقوب، (1405ق)، فروع کافی، ج4، تصحیح علی اکبر غفاری، بیروت: دار الأضواء.
کریمیان صیقلانی، علی (1395)، اخلاق زیست محیطی در حکمت اسلامی، تهران: امیرکبیر، چ 2.
مجلسی، محمدباقر (1403ق)، بحارالانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی، چ دوم، ج 68.
محقق داماد، سیدمصطفی (1383)، محیط زیست طبیعی از دیدگاه حکمت متعالیه، کنگره جهانی حکمت متعالیه.
مطهری، مرتضی (1381)، اسلام و نیازهای زمان، جلد 1، تهران: موسسه انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1387)، توحید، تهران: موسسه انتشارات صدرا.
ملاصدرا، صدرالدین محمد (1302ق) مجموعه رسائل التسعة، قم: مکتبة المصطفوی.
ملاصدرا، صدرالدین محمد (1981)، الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت: داراحیاء الثرات العربی، ط ۴.
ملاصدرا، صدرالدین محمد، (1354) المبدأ و المعاد، تصحیح سید جلال الدین آشتیانی، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
ملاصدرا، صدرالدین محمد، (1381) کسرالاصنام الجاهلیه، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا، چ اول.
ملاصدرا، صدرالدین محمد، (1394)، الشواهد الربوبیّة فی المناهج السلوکیّة، قم: بوستان کتاب، چ 9.
مومنی، ناصر، موحدی، محمدجواد (1401)، مبانی جهان شناختی اخلاق زیست محیطی در اندیشه صدرالمتألهین، مجله اخلاق، سال دوازدهم، شماره 46، صص 120-145
نبویان، سیدمحمدمهدی، فیاضی، غلامرضا. (1394) «تداخل وجودى» خداوند و مخلوقات. فصلنامه معرفت فلسفی، شماره 49، صص 7-28
نوری طبرسی، میرزا حسین (1408ق)، مستدرک الوسائل، ج 13، قم: موسسه آل البیت لإحیاء التراث.
Amin, W. M., Hughes, A. W., & Rizvi, S. H. (Eds.). (2025). Islamic perspectives on God and (other) monotheism(s). AMI Press.
Charmé, S. Z. (1991). Sartre's Images of the Other and the Search for Authenticity. Human Studies, 251-264.
Culp, John, (2023) "Panentheism", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2023 Edition), Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.), URL = https://plato.stanford.edu/archives/fall2023/entries/panentheism/.
De Beauvoir, S. (2023). The second sex. In Social theory re-wired (pp. 346-354). Routledge.
Dolezal, L. (2012). Reconsidering the look in Sartre's: being and nothingness. Sartre Studies International, 18(1), 9-28.
El Maaroufi, A. (2022). Towards an Ethic of Being-With. An Islamic-Phenomenological Perspective on Human-Animal Encounters. Journal of Islamic Ethics, 6(1), 81-93. DOI: 10.1163/24685542-12340078.
Frosh, S. (2002). The other. American Imago, 59(4), 389-407.
Kapuscinski, R. (2018). The other. Verso Books.
Levinas, E. (1998). Otherwise than being, or beyond essence (A. Lingis, Trans.). Duquesne University Press.
Levinas, E. (1979). Totality and Infinity: An Essay on Exteriority. Netherlands: Nijhoff.
Mok, N., & Raynaud, C. (Eds.). (2019). The Self as Other in Minority American Life Writing. Cambridge Scholars Publishing.
Mousavirad, S. J. (2021). Animal Afterlife from the Viewpoint of the Quran, Islamic Narrations and Mulla Sadra. Theosophia Islamica, 1(1), 81-96. doi: 10.22081/jti.2021.60401.1012.
Nasr, S. H. (2007). Man and nature: The spiritual crisis of modern man. Kazi Publications.
Petersoo, P. (2007). Reconsidering otherness: constructing Estonian identity. Nations and nationalism, 13(1), 117-133.
Regan, Tom. (1983), “The Case for Animal Rights”, University of California Press.
Ricoeur, P. (1992). Oneself as another. University of Chicago press.
Somma, B. (2021). Avicenna on Animal Goods. Journal of Islamic Ethics, 6(1), 19-52. DOI: 10.1163/24685542-12340068
Triandafyllidou, A. (1998). National identity and the “other.” Ethnic and Racial Studies, 21(4), 593–612.
           https://doi.org/10.1080/014198798329784.
Venema, H. (2002). ONESELF AS ANOTHER OR ANOTHER AS ONESELF? Literature and Theology, 16(4), 410–426. 
           http://www.jstor.org/stable/23926827.
Walsh, Michael, (1994), The Ethics of Acute Toxicity Testing, in Specific and Ethical Aspects of Ecology Testing on Living Organisms, UTS/EPA Center for Ecotoxicology, 47-55.
Zarepour, M. S. (2022). Necessary Existence and Monotheism: An Avicennian Account of the Islamic Conception of Divine Unity. Cambridge University Press.
 

Files

Share

How to cite

Statistics